روایتی امروزی از عاشورا در نمایشگاه نقش واقعه
به گزارش آبی طرح، نمایشگاه «نقش واقعه»، با نگاه قرن اخیر هنرمندان، شامل آثار روایی نقاشی قهوه خانه ای و عکاسی از سنت های سوگواری در مناطق مختلف ایران از واقعه عاشورا در فرهنگسرای نیاوران درحال نمایش است.
به گزارش آبی طرح به نقل از خبر آنلاین به نقل از ایرنا، نمایشگاه «نقش واقعه» به مناسبت گرامی داشت میراث ناملموس و با تأکید بر مضامین عاشورایی که از هفتم تیرماه در نگارخانه شماره یک فرهنگسرای نیاوران برگزار شده بود تا جمعه ۲۶ تیرماه تمدید گردید و میزبان علاقمندان خواهد بود.
این نمایشگاه با تأکید بر بازنمایی تصویری و آیینی واقعه عاشورا، شامل نمایش آثار تجسمی همچون نقاشی قهوه خانه ای، عکس و غیره است.
تصاویر به معرض نمایش گذاشته شده در این نمایشگاه، سنت های عزاداری در مناطق مختلف ایران را با تکیه بر تنوع فرهنگی به تصویر می کشد. همین طور نقاشی های قهوه خانه ای نیز با بهره گیری از تکنیک آکرولیک روی بوم و نقاشی پشت شیشه، به بازنمایی واقعه کربلا و شخصیت های آن می پردازد.
سال ها پیش، مقاله ای در مورد تصویرگری قیام عاشورا نوشته بودم که در روزنامه ایران انتشار یافت، در متن این مقاله اشاره شده؛ زمانیکه صحبت از هنر اسلامی به میان می آید به مفهوم آن نیست که این شاخه از هنر مستقیماً با ظواهر تعالیم و شریعت اسلام تطابق مطلق داشته باشد، بلکه نشانی از تاثیر فرهنگ اسلامی در آن هنر وجود داشته باشد کافی است تا آنرا هنر اسلامی بدانیم.
کمی به عقب برگردیم، درمی یابیم که ابتدا این حضور، خودرا در کتابت و خوشنویسی قرآن کریم و معماری مساجد نشان داد، پس از آن حضور در نقاشی سرامیک و کاشی، قلمزنی و طراحی پارچه، قالی و منسوجات نشان می داد. امروزه نیز در عکاسی و گرافیک، تصویرسازی و کاریکاتور، نقاشی های پشت شیشه و قهوه خانه ای و مکتب سقاخانه، طراحی های زیورآلات و دکوراسیون، خودرا نشان داده است.
هنرمند در هنر اسلامی به سبب توجه به فضاهای عرفانی و مذهبی، از اکتفا به واقع گرایی، دور و آثارش به انتزاع ساده شدن نزدیک می شود. وی در این هنر از فرم های تکرار شونده استفاده، پرسپکتیو و حجم پردازی به شیوه غربی را از آثارش دور می کند. هنرمند در آثار هنر اسلامی می خواهد وجه معنوی را در آثارش نشان دهد و از بُعد مادی دوری کند.
یکی از عناوینی که همیشه برای هنرمندان جوامع اسلامی جذاب بوده، پرداختن به زندگی ائمه اطهار (ع) و وقایعی است که بر آنها گذشته است. بنابراین، چهره نگاری امامان، وقایعی چون شهادت ائمه به خصوص مبحث عاشورا و غدیر در پرده نگاری های گذشته، بسیار رواج داشته است. با گذشت زمان، این موضوعات روی بوم ها در نقاشی های شیوه قهوه خانه کشیده شده است.
در واقع هنرمندان با پرداختن به چنین موضوع هایی تلاش در نشان دادن ارادت خود به خاندان پیامبر اسلام (ص) داشتند، به شکلی با این کار دین خودرا به ائمه اطهار (ع) ادا و عشق خودرا ابراز می کردند. مهم ترین این نوع هنر، شاخه پرده های عاشورایی بوده که به شیوه روایی نقش می شده اند. چند مبحث در پرده، نقاشی می شد. نقاش، از پرسپکتیو غربی دوری و به جای آن پرسپکتیو مقامی را استفاده می کرده است.
در این شیوه، پرسپکتیو بر مبنای شان و جایگاه هر فرد در اثر، تصویر او کوچک تر یا بزرگ تر نقاشی می شد. به بیانی دیگر هنرمند، امام حسین (ع) را نسبت به تمام اشخاص در پرده بزرگ تر نقش می بندد.
رنگ ها، مفاهیم و معانی خاص خودرا دارد. سبز، نماد قداست و پاکی و قرمز، سمبل شرارت خون و یزید است، البته در جایی نیز قرمز نماد شهادت را نشان داده است. همین طور نشانه های تصویری چون کبوتر، نماد شهادت در این پرده های عاشورایی فراوان بچشم میخورد.
مخاطب با دیدن پرده. های عاشورایی در یک حالت خلسه معنوی فرو می رود و خودرا همدرد با خانواده امام حسین (ع) و ظلمی که بر او رفته می بیند. این نوع پرده ها از دوره صفویه به بعد به سبب این که تشیع دین رسمی کشور شد، جای خودرا در کنار دیگر هنرهای تصویری ایران باز کرد. اوج آن نیز به اوایل قرن 14 هجری مربوط است.
این پرده ها اصولا در قطع های بزرگ روی پارچه و به سفارش نقال ها کشیده می شد. آنها به هنگام روایت موضوعات عاشورایی با چوب دستی ای که داشتند، به تصاویر اشاره می کردند تا شنوندگان با دیدن تصاویر بتوانند خودرا در آن حال و هوا قرار دهند.
شایان ذکر است، در این نمایشگاه آثار نفیس هنرمندان برجسته تجسمی همچون بهزاد، علی اکبر لرنی، محمد فولادی، فریده زریو، عبدالله رحیمی، ناصر جواهرپور، ایران جهانشاهی، سیدحسین حسینی، جمشید بایرامی، شهرام بابایی، علی رضا اسکندری، محمدباقر آقامیری، محمد حمیدی، حسین همدانی، رضا حمیدی، حسن اسماعیل زاده، احمد خلیلی و عباس بلوکی فر به معرض نمایش گذاشته شده است.
همین طور این رویداد به همت فرهنگسرای نیاوران با همکاری و مشارکت موزه هنرهای معاصر و موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر درحال برگزاری است.
بطور خلاصه سال ها پیش، مقاله ای در مورد تصویرگری قیام عاشورا نوشته بودم که در روزنامه ایران منتشر شد، در متن این مقاله اشاره شده؛ زمانیکه صحبت از هنر اسلامی به میان می آید به مفهوم آن نیست که این شاخه از هنر مستقیماً با ظواهر تعالیم و شریعت اسلام تطابق مطلق داشته باشد، بلکه نشانی از تاثیر فرهنگ اسلامی در آن هنر وجود داشته باشد کافی است تا آن را هنر اسلامی بدانیم. در این شیوه، پرسپکتیو بر اساس شان و جایگاه هر فرد در اثر، تصویر او کوچک تر یا بزرگ تر نقاشی می شد. همینطور این رویداد به همت فرهنگسرای نیاوران با همکاری و مشارکت موزه هنرهای معاصر و موسسه توسعه هنرهای تجسمی معاصر در حال برگزاری است.
منبع: abitarh.ir
این مطلب را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب